najlepsze wiatrówki karabinki ranking

RANKING + PORADNIK

W poniższym wpisie znajdziesz trzy składowe elementy. Ranking najmocniejszych i najlepszych wiatrówek karabinków, uzupełniony o szersze opisy wyróżnionych modeli wiatrówek oraz poradnik dedykowany przede wszystkim dla początkujących użytkowników.

JAKIE WIATRÓWKI SĄ NAJLEPSZE ?

Współczesny rynek militariów oferuje bardzo szeroki wybór wiatrówek. Jest to broń (modele o energii początkowej poniżej 17J) jaką zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem można nabyć i posiadać bez zezwolenia i rejestracji. Warunkiem jest jedynie pełnoletność nabywcy – weryfikowana podaniem numeru PESEL w sprzedaży wysyłkowej. Stąd też bardzo wiele osób zadaje pytanie o najlepsze wiatrówki. O to jakie modele z danego przedziału cenowego warto wziąć pod uwagę? Czy też jaka wiatrówka w swojej kategorii jest najmocniejsza?

Jedną z najpopularniejszych kategorii tego typu broni stanowią wiatrówki karabinki. Różnią się one wieloma cechami podstawowymi takimi jak: waga, wymiary czy kaliber. A także bardziej zaawansowanymi technicznie typu: napęd, rodzaj lufy, odrzut czy prędkość początkowa śrutu. Dodatkowo niemal każdy z liczących się na rynku producentów posiada własne rozwiązania techniczne, które czynią broń danej marki unikalną w swojej kategorii.

WIATRÓWKI KARABINY – PORÓWNANIE

Poniższy ranking top 10 najlepszych wiatrówek karabinków zawiera wybór kilku najciekawszych moim zdaniem modeli z różnych przedziałów cenowych. Uwzględniłem w nim najpopularniejsze wiatrówki sprężynowe, a także te o napędach PCP i PCA. Wszystkie prezentowane modele to bardzo dobre wiatrówki karabiny. Uzyskały one wysokie noty – pomiędzy 4 a 5 gwiazdek w średniej ocenie ich użytkowników. Ranking uzupełniają krótkie opisy charakterystycznych cech danej broni, co powinno pomóc w dokonaniu wyboru optymalnego modelu. Przygotowane porównanie wiatrówek karabinków uwzględnia również różne półki cenowe. Znalazły się w nim zarówno najtańsze wiatrówki, jakie dostępne są w cenie do 500. Modele nieco droższe w cenach do 800 – 1000 zł. A także modele z górnej półki do 2000 – 3000 zł. Ranking zawiera podstawowe parametry, które ułatwiają porównanie wybranych modeli.

Nr.Nazwa:Zdjęcie:Napęd:Kaliber: [mm]Waga: [kg]Długość: [mm]Prędkość początkowa: [m/s]Odrzut:Cena:
1Hatsan 125 STG SAS Quattro TriggerWiatrówka Hatsan 125 STG SAS Quattro Trigger 4,5 mmsprężynowa, łamana4,53,61240280umiarkowany
ocena 5 gwiazdek
SPRAWDŹ
2Diana 56 Target HunterWiatrówka Diana 56 Target Hunter 4,5mmsprężynowa, boczny naciąg4,55,11130265umiarkowany
ocena 5 gwiazdek
SPRAWDŹ
3Hatsan BT65 RB-WWiatrówka Hatsan BT65 RB-W 4,5 mmPCP4,54,31080325brak
ocena 5 gwiazdek
SPRAWDŹ
4Air Arms S410FAir Arms S410F ClassicPCP4,52,7980240brak
ocena 5 gwiazdek
SPRAWDŹ
5Weihrauch HW 97KWeihrauch HW 97Ksprężynowa, dolny naciąg4,54,31020295umiarkowany
ocena 5 gwiazdek
SPRAWDŹ
6Hatsan 90 STG SAS Quattro Trigger Gen IIWiatrówka Hatsan 90 STG SAS Quattro Trigger Gen II 4,5 mmsprężynowa, łamana4,53,41135280umiarkowany
ocena 5 gwiazdek
SPRAWDŹ
7Hatsan APACHI 1100XWiatrówka Hatsan APACHI 1100X 4,5 mmsprężynowa, łamana4,52,91095300umiarkowany
ocena 4,5 gwiazdki
SPRAWDŹ
8Browning X-Blade HunterWiatrówka Browning X-Blade Hunter 4,5 mmsprężynowa, łamana4,531100240duży
ocena 4,5 gwiazdki
SPRAWDŹ
9Crosman SummitCrosman Summitsprężynowa, łamana4,53,51140305duży
ocena 4,5 gwiazdki
SPRAWDŹ
10Crosman Benjamin 397Crosman Benjamin 397PCA4,52,4921240brak
ocena 4,5 gwiazdki
900zł

Kolba

KARABINKI – OPISY MODELI:


HATSAN 125 STG SAS QUATTRO TRIGGER

Wiatrówka Hatsan 125 STG SAS Quattro Trigger 4,5 mm

Hatsan 125 STG SAS™ Quattro Trigger to wiatrówka dedykowana wymagającym użytkownikom. Prezentowany model jest obecnie najsilniejszym w swojej klasie modelem dostępnym bez zezwolenia. Maksymalna precyzja, ogromna moc  – „perełka” od Hatsana zadowoli nawet najbardziej wymagających odbiorców. Wygodna kolba wykonana została z wysokiej klasy, wytrzymałego polimeru o atrakcyjnej, czarnej tonacji. Nowoczesny, modny wygląd to nie jedyna zaleta Hatsan 125 STG SAS™ Quattro Trigger 4,5 mm. Przy kolbie zamontowano wielowarstwową stopkę absorbującą wstrząsy odrzutowe.

Dodatkowo model wyposażony został w system światłowodowy, sprzyjający precyzyjnym strzałom nawet po zmroku. Na uwagę zasługuje również system absorbcji wstrząsów (SAS) – innowacyjny projekt firmy, którego zadaniem jest absorpcja części energii, tworzącej się przy wystrzale. Hatsan 125 STG SAS Quattro Trigger 4,5 mm to trwała i solidna broń, umożliwiająca oddawanie strzału na odległość do 400 m. Prędkość początkowa wiatrówki obliczona została na 280 m/s.

ceny


DIANA 56 TARGET HUNTER

Wiatrówka Diana 56 Target Hunter 4,5mm

Diana 56 Target Hunter to wysokiej klasy karabinek sprężynowy z bocznym naciągiem. Posiada on unikalny system redukcji odrzutu, który bardzo efektywnie tłumi towarzyszące oddawaniu strzału uderzenie wewnątrz systemu karabinka. Opatentowany spust T06 umożliwia bardzo precyzyjną regulację zarówno długości drogi jak i miękkości pracy.

Łoże karabinka wykonane jest z wysokiej klasy, selekcjonowanego drewna bukowego i posiada dodatkowy chwyt pistoletowy. Zastosowana baka typu ambi sprawia, że wiatrówka nadaje się zarówno dla osób prawo jak i leworęcznych. Wiatrówka posiada standardową szynę montażową 11 mm umożliwiająca montaż lunety celowniczej. Automatyczna blokada spustu zabezpiecza użytkownika przed niepożądanym wystrzałem

Najwyższa jakość wykonania oraz innowacyjne rozwiązania techniczne czynią model Diana 56 Target Hunter czołowym rywalem takich klasyków jak Weihrauch HW 97 czy Air Arms TX200.

ceny


HATSAN BT65 RB-W

Wiatrówka Hatsan BT65 RB-W 4,5 mm

Hatsan BT65 RB-W to charakteryzujący się bardzo dużą mocą, sporym zasięgiem oraz wysoką celnością karabinek typu PCP. Jego drewniana, ryflowana osada wykonana została w orzecha tureckiego, zaś lufa gwintowana lufa ze stali. Kolba typu AMBI, mająca regulowaną długość i podniesienie, została zakończona stopką amortyzująca energię odrzut. Jej symetryczność sprawia, że z BT65 RB-W strzelać mogą zarówno osoby prawo jak i leworęczne.

Wiatrówka posiada 2 stopniowy, regulowany mechanizm spustowy Quattro Trigger, który pozwala na dopasowanie pracy spustu do indywidualnych preferencji – regulacja siły nacisku i luzu. Regulowane przyrządy celownicze typu TRU-GLO ułatwiają precyzyjne mierzenie nawet przy gorszym oświetleniu. Broń dysponuje także opatentowanym system zapobiegający ubytkom sprężonego powietrza Anti-Knock System. Model BT65 RB-W posiada ponad to automatyczny bezpiecznik, manometr oraz gwint na lufie do montażu tłumika. W zestawie z wiatrówką znajdują się dwa 10 strzałowe, wymienne magazynki. Prędkość wylotowa śrutu 4,5mm oszacowana została na 325 m/s.

ceny


AIR ARMS S410

Wiatrówka Air Arms S410F Classic

S410F to jedna z najbardziej zaawansowanych technologicznie wiatrówek typu PCP dostępnych na rynku. I tym razem renomowany producent Air Arms przekazał strzelcom prawdziwy majstersztyk wśród tego rodzaju broni.

Wiatrówka ma gwintowaną lufę o długości 494 mm, wyprodukowaną przez zakłady Lothar Walther. 12-bruzdowy gwint i tak długa lufa zapewniają doskonałą precyzję strzału nawet na dłuższych dystansach. Prędkość początkowa śrutu w tym modelu oszacowana została na 240 m/s. Uwagę zwraca również niewielka – poniżej 3kg – waga tej wiatrówki.

Niewątpliwie największą zaletą tej wiatrówki jest niemal całkowity brak odrzutu, co znacznie wpływa na wygodę użytkowania i celność strzałów. Komfort strzelcowi zapewnia również kolba typu Monte Carlo, gumowa stopka oraz łoże umożliwiające pewny chwyt. Co więcej, w wiatrówce tej zastosowano lekki spust z możliwością regulacji oporu i długości drogi. Każdy strzelec może więc dopasować ustawienia do swoich indywidualnych upodobań.

ceny


WEIHRAUCH HW 97K

Wiatrówka Weihrauch HW 97K

HW 97K to jeden z najlepszych wyborów dla miłośników wiatrówek gwintowanych. Jest to wiatrówka z dolnym naciągiem, o kalibrze 4,5 mm. Na jej popularność niewątpliwie wpływa bardzo atrakcyjna cena za tak wysoką jakość wykonania i użytych do produkcji materiałów.

Kolba wiatrówki wykonana jest z drewna bukowego i estetycznie ryflowana na chwycie. Wpływa to nie tylko na jej atrakcyjność wizualną, ale też znacząco na wygodę użytkowania. Można powiedzieć, że jest to wiatrówka bardzo ergonomiczna, gdyż zapewnia dobry i stabilny chwyt tak istotny podczas oddawania strzałów.

Ładowanie śrutu jest w HW 97K jest bardzo wygodne. Łatwość obsługi wiatrówki zapewnia system z podwójnym cylindrem, który odciąga się razem ze sprężyną dając dostęp do komory ładowania. Pełne bezpieczeństwo zapewnia automatyczny bezpiecznik, który nie pozwala na przypadkowe wystrzały. Lunetę ułatwiającą celowanie można zainstalować na 11 mm szynie montażowej. HW 97K posiada sięgającą blisko 300 m/s prędkość początkową śrutu oraz umiarkowany odrzut. HW 97K to bardzo dobra wiatrówka zarówno na początek przygody ze strzelectwem, jak i popularny model na zawodach.

ceny


HATSAN 90 STG SAS QUATRO TRIGGER GEN II

Wiatrówka Hatsan 90 STG SAS Quattro Trigger Gen II 4,5 mm

Hatsan 90 STG SAS Quattro Trigger Gen II to jedna z najpopularniejszych z dostępnych na rynku wiatrówek. Model II generacji, różniący się od swojego poprzednika kilkoma udoskonaleniami. Wydłużona została osada, co pozwoliło na przesunięcie środka ciężkości bardziej do przodu i w efekcie na lepsze wyważenie wiatrówki. Ponadto, wzmocniono stoper szyny montażowej oraz poprawiono zakres jego regulacji. W efekcie otrzymaliśmy lepszą wersję broni, która dla wielu już w poprzednim wydaniu wydawała się perfekcyjna.

Model Hatsan 90 STG SAS Quattro Trigger II Gen posiada dwustopniowy, regulowany do indywidualnych preferencji spust – Quattro Trigger. Zastosowano w nim ponad to światłowodowe przyrządy celownicze TruGlo, ułatwiające precyzyjne strzelanie przy słabym oświetleniu. Innowacyjny system absorpcji wstrząsów SAS (Shock Absorber System) znacznie redukuje typowy dla wiatrówek sprężynowych odrzut.

Wiatrówka Hatsan 90 STG SAS Quattro Trigger 4,5 mm to niezwykle trwały model, w którym zastosowano doskonałe w swojej prostocie rozwiązania. Jej osada wykonana została z wytrzymałego polimeru. Zaś zakończona poduszką policzkową w typie Monte Carlo kolba, przystosowana jest zarówno dla osób prawo jak i leworęcznych. Automatyczny bezpiecznik, umiejscowiony w w tylnej części cylindra karabinka, zabezpiecza przed oddawaniem niepożądanych strzałów.

Zdaniem bardzo wielu Hatsan 90 STG SAS Quattro Trigger to najlepsza, długa wiatrówka sprężynowa w cenie do 500 zł. Udoskonalenia wprowadzone w jej nowej odsłonie z pewnością opinię ta jedynie dodatkowo wzmocnią.

ceny


HATSAN APACHI 1100X

Wiatrówka Hatsan APACHI 1100X 4,5 mm

Hatsan APACHI 1100X to bardzo ciekawa i niedroga propozycja znanego, tureckiego producenta. Jest to klasyczna, łamana wiatrówka sprężynowa z gwintowaną lufą o kalibrze 4,5mm. Jej osada wykonane została z drewna orzechowego i zakończona wentylowaną, gumową stopką, która pochłania część energii odrzutu towarzyszącej oddawaniu strzału.

Wiatrówka Hatsan APACHI 1100X posiada regulowany spust, pozwalający na dopasowanie jego pracy do indywidualnych preferencji. Do montażu optyki służy klasyczna szyna 11mm. Dla ułatwienia precyzyjnego strzelania przy gorszej widoczności zastosowano system światłowodów Tru-Glo.

APACHI 1100X posiada ponad to dwa systemy zapewniające bezpieczeństwo użytkowania.  Pierwszy z nich to automatyczny bezpiecznik znajdujący się w tylnej części cylindra wiatrówki, który zabezpiecza przed oddaniem niekontrolowanego strzału. Drugi zaś to Anti Bear-Trap Safety zapobiegający przed niepożądanym zwolnieniem sprężyny w trakcie jej naciągania. Śrut wystrzeliwany z wiatrówki APACHI 1100X osiąga prędkość początkową 300 m/s.

ceny


BROWNING X-BLADE HUNTER

Wiatrówka Browning X-Blade Hunter 4,5 mm

Browning X-Blade Hunter o kalibrze 4,5 mm to niezwykle praktyczna wiatrówka, przystosowana zarówno dla prawo- jak i leworęcznych. Nowoczesny design, ergonomiczny kształt, wysoka niezawodność i niska cena – to tylko wybrane zalety prezentowanego modelu. Browning X-Blade Hunter doskonale sprawdzi się jako broń zarówno dla początkujących, jak i nieco bardziej zaawansowanych użytkowników.

Wiatrówka zaopatrzona została w praktyczną, drewnianą, wyjątkowo elegancką kolbę. Stylu nadaje nowoczesne ryflowanie. W przypadku tego modelu można zauważyć dbałość producenta o każdy, nawet najmniejszy szczegół (stopka, logo firmy na kolbie). Model Browning X-Blade Hunter posiada regulowane przyrządy celownicze (TRU-GLO), które sprzyjają oddawaniu strzałów nawet po zmroku. Wysoka moc i celność, nowoczesny design i solidne wykonanie – to podstawowe cechy charakteryzujące ten model.

ceny


CROSMAN SUMMIT

Wiatrówka Crosman Summit

Amerykański producent Crosman oferuje strzelcom pneumatyczną wiatrówkę z gwintowaną lufą Summit 4,5 mm. Jest to broń dla osób szukających sprzętu dobrej jakości w bardzo przystępnej cenie.

Drewniane łoże typu Ambi skonstruowane zostało w taki sposób, by zapewniać wygodę zarówno osobom prawo jak i leworęcznym. Ryflowanie zapewnia dużą ergonomiczność. Wiatrówkę bardzo dobrze się trzyma bez ryzyka wyślizgnięcia. Kolbę wykończono miękką stopką, co zapewnia strzelcowi maksimum wygody podczas celowania i oddawania strzału.

Wiatrówka Summit 4,5 mm została również wyposażona w wykonany z aluminium optyczny celownik o powiększeniu 3 do 9 razy z popularnym w USA krzyżem Mil-Dot. Celownik posiada wysokie wieże regulacyjne, gdzie przesunięcie krzyża jest na poziomie ¼ MOA. Dzięki temu celowanie jest jeszcze bardziej precyzyjne.

Wiatrówka charakteryzuje się dużą mocą. Jest to zapewne broń blisko granicy limitu 17J ustalonego dla wiatrówek nie wymagających rejestracji. Prędkość początkową śrutu oszacowano w tym modelu na 305 m/s. Mankamentem wiatrówki dla początkujących strzelców może być jej spory odrzut. Niemniej po wystrzelaniu kilku paczek śrutu i nabraniu wprawy zwykle staje się on nieproblematyczny.

ceny


CROSMAN BENJAMIN 397

Wiatrówka Crosman Benjamin 397

Crosman Benjamin 397 to amerykańska wiatrówka jednostrzałowa z gwintowaną lufą kaliber 4,5 mm. Jest to wiatrówka o napędzie PCA. Jej mechanizm wykorzystuje do strzelania wstępne sprężanie powietrza. Oznacza to, że przed oddaniem strzału należy sprężyć powietrze w wewnętrznym zbiorniku. Do naładowania zbiornika wystarczy kilka ruchów pompką.

Kolbę wykonano z trwałego drewna imitującego orzech, które wykazuje dużą odporność na wgniecenia oraz zarysowania. Wiatrówkę sygnowaną numerem 397 bardzo wygodnie trzyma się ją w dłoniach. Komfort użytkowania zapewnia strzelcowi również łatwa obsługa broni. Śrut ładowany jest przez odciągnięcie rygla zamka. Uzyskuje on w tej wiatrówce prędkość początkową na poziomie 240 m/s.

Co warto dodać, wiatrówka została wyposażona w blokadę spustu. Dzięki czemu nie ma ryzyka oddania przypadkowego wystrzału. Jest ona bardzo lekka, estetycznie i solidnie wykonana. Dysponuje sporą mocą i niemal całkowitym brakiem odrzutu. Wszystkie te zalety w połączeniu z bardzo atrakcyjną, jak na tej klasy broń, cena czynią model Benjamin 397 doskonałym wyborem zarówno dla początkujących jak i doświadczonych strzelców.


DLA KOGO POLECANA JEST WIATRÓWKA – KARABINEK?

W przeciwieństwie do wiatrówek pistoletów, karabinki doskonale sprawdzają się w strzelaniu na długich dystansach. Dysponują dużo większa mocą i siłą rażenia. Ich długie lufy wpływają wymiernie na wysoką celność strzałów oddawanych na odległość ponad 50m. Oczywiście myśląc o strzelaniu na długich dystansach należy doposażyć broń w odpowiedni celownik optyczny. Część tańszych modeli posiada co prawda takowy w komplecie, jednak zazwyczaj celowniki takie nie są zbyt wysokiej jakości. Dobre wiatrówki karabinki mają zwykle około 1 metra długości i ważą kilka kilogramów, stąd też dla komfortu ich transportowania wskazany jest zakup pokrowca. Zakup taniego modelu wiatrówki karabinka wraz z pokrowcem to wydatek do 500 zł.

NAJLEPSZE WIATRÓWKI SPRĘŻYNOWE, CO2, PCP CZY PCA?

WIATRÓWKI SPRĘŻYNOWE:

Wiatrówki sprężynowe zawdzięczają swoja nazwę sprężynie, która stanowi w tych modelach źródło napędu. Po naciągnięciu sprężyny i załadowaniu śrutu zwalniamy sprężynę poprzez naciśnięcie spustu. Wywołuje to nagły ruch tłoka w cylindrze i wygenerowanie ciśnienia napędzającego śrut. Oddawaniu strzałów z klasycznych wiatrówek sprężynowych  towarzyszy znaczny odrzut, co u niewprawionego strzelca może przekładać się na subiektywny problem z celnością. Do podstawowych zalet broni tego typu należy jej niski koszt eksploatacji – brak konieczności zakupu źródeł gazu lub sprężonego powietrza. Wiatrówka sprężynowa to z pewnością bardzo dobra opcja dla osób oszczędnych.

Karabinki sprężynowe dzielą się na trzy podstawowe kategorie z uwagi na rodzaj naciągu. Wyróżniamy wiatrówki łamane – sprężynę naciąga się tu poprzez złożenie lufy. Wiatrówki z naciągiem dolnym – działamy przy użyciu dźwigni znajdującej się pod lufą. A także wiatrówki z naciągiem bocznym – dźwignia naciągająca znajduje się z boku łoża. Drugie i trzecie rozwiązanie, względem modeli z łamaną lufą, zapewnia wyższą wytrzymałość wiatrówki oraz pozwala na dłuższe zachowanie jej celności.

WIATRÓWKI PCA:

Kolejną grupę wiatrówek stanowią modele o napędzie PCA (Pre Charged Air). Łączą one niskie koszta eksploatacji karabinków sprężynowych z zaletami wiatrówek napędzanych gazem lub sprężonym powietrzem – wysoką celnością i brakiem odrzutu. Wytworzenie odpowiedniego ciśnienia napędzającego śrut odbywa się poprzez wykonanie kilka ruchów dźwignia pompki umieszczonej pod lufą. Stąd tez często potocznie wiatrówki te nazywane są „pompkami”. To bardzo dobre wiatrówki stanowiące pośrednią opcje między modelami sprężynowymi, a modelami typu PCP.

WIATRÓWKI CO2:

Wiatrówki karabinki na CO2 napędzane są przy użyciu wypełnionych owym gazem nabojów. Strzelaniu nie towarzyszy typowy dla sprężynówek odrzut. Nie potrzeba również każdorazowo naciągać sprężyny. Jedyny mankament w przypadku tego rodzaju wiatrówek stanowi koszt ich eksploatacji. Nie będą one więc z pewnością zbyt dorbą opcją dla zwolenników rozwiązań oszczędnych.

WIATRÓWKI PCP:

Najbardziej zaawansowaną technologicznie grupę karabinów reprezentują wiatrówki PCP (Pre Charged Penumatics). Modele te stanowią swoistą elitę pośród wiatrówek – karabinków. Są to najbardziej ekskluzywne wiatrówki o doskonałych parametrach technicznych. Cechuje je brak odrzutu oraz wysoka celność. Wykonana są zwykle z bardzo dobrej jakości materiałów co przekłada się w sposób oczywisty na ich długowieczność. Wiatrówki PCP napędzane są sprężonym powietrzem, które wtłaczane jest do sporego zbiornika umiejscowionego zazwyczaj pod lufą. Dzięki temu można oddać dużą ilość strzałów bez dodatkowych czynności towarzyszących użytkowaniu wiatrówek o innym napędzie. Niestety jak to bywa w życiu, nic nie jest za darmo. Jakość oraz komfort i w tym przypadku wiążą się z określonymi kosztami. Osoby pragnące nieco zaoszczędzić na eksploatacji mogą zamiast butli z powietrzem nabyć specjalną pompkę do ręcznego napełniania zbiornika.

4 odpowiedzi
  1. Damian666
    Damian666 says:

    Zdecydowanie brak tu jakiegoś jakiego flagowego modelu firmy Hatsan typu 85 STG SAS Quattro Trigger. Ogólnie Hatsany bardzo fajne wiatrówki w dobrej cenie.

    Odpowiedz
  2. Carlos
    Carlos says:

    Aby sprawdzić jaka wiatrówka jest najmocniejsza potrzeba by testu porównawczego przy użyciu jednego rodzaju (wagi) śrutu. Inaczej to tylko gdybanie na podstawie parametrów podanych przez producenta.

    Odpowiedz
  3. wentylator
    wentylator says:

    Hatsan 125 mod sniper jest dużo lepszy niż wymienione wyżej wiatrówki. Jeśli chodzi o moc i zasięg nie ma sobie równych. Prędkość początkowa dochodzi do 380 m\s oczywiście kaliber 4.5

    Odpowiedz

Zostaw Komentarz:

Chcesz dołączyć do rozmowy?
Zostaw poniżej swój komentarz!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *