Jaką lotnetkę wybrać?

NAJLEPSZA LORNETKA – JAKOŚĆ A CENA – CZEGO OCZEKIWAĆ?

Zakup lornetki wiąże się z wydatkiem od kilkuset do kilku tysięcy złoty.  Większość osób pragnie oczywiście ponieść rozsądne koszta, ale zarazem aby była to najlepsza lornetka w określonej cenie. Czego można oczekiwać od sprzętu w danej grupie cenowej i na jakie parametry warto zwracać uwagę? Czym kierować się przy zakupie aby lornetka spełniała nasze oczekiwania? W niniejszym tekście postaram się udzielić odpowiedzi na te oraz poboczne pytania związane z wyborem lornetki. Przybliżyć elementy wpływające na finalny koszt danych modeli lornetek. Jeśli zaś zamiast zgłębić temat parametrów technicznych wolisz poznać najlepsze egzemplarze w różnych grupach cenowych to zapraszam Ciebie na stronę gdzie przygotowałem ranking top 10 najlepszych lornetek myśliwskich, astronomicznych i wojskowych.

Zanim omówimy jak jakość lornetki wpływa na jej cenę, przyjrzyjmy się prostemu przypadkowi. Standardowe okulary korekcyjne kosztują średnio 200 zł. W cenie tej znajdują się 2 soczewki oraz zwykłe oprawki. Teraz zastanówmy się – jeżeli budowa lornetkilornetka to aż dwie osie optyczne, z których każda posiada co najmniej 6 soczewek i oprócz tego po 2 pryzmaty odwracające, to czy dobra lornetka może kosztować kilkanaście lub kilkadziesiąt złotych? Odpowiedź brzmi oczywiście – nie. Nawet biorąc pod uwagę najniższe możliwe koszty produkcji w Indiach czy Chinach, nie da się wyprodukować poprawnie działającej lornetki za cenę kolorowego czasopisma lub prymitywnej elektroniki z dalekiego wschodu.

Ponad to, budowa lornetki jest rzecz jasna znacznie bardziej skomplikowana niż ma to miejsce w przypadku okularów. Soczewki należy precyzyjnie ustawić w stosunku do pryzmatów, a ułożenie to należy odpowiednio zabezpieczyć. I to nie w sposób stały, gdyż lornetka musi umożliwiać użytkownikowi regulację ostrości w zależności od tego, w jakim oddaleniu znajduje się oglądany obiekt. Obudowa lornetki to dwa tubusy i mostek, który je łączy – a całość musi być dobrze zabezpieczona przed uszkodzeniami mechanicznymi. Jak widać z powyższego zestawienia, nawet najprostszy model porządnej lornetki wyprodukowany przy użyciu podstawowych materiałów musi mieć określoną cenę. W innym przypadku, jeśli nie mamy do czynienia z jakaś promocją lub wyprzedażą, należy mieć podejrzenia co do tego czy dany produkt będzie spełniał nawet podstawowe funkcje.

Kolba

PRZEDZIAŁY CENOWE, SZKŁO BAK-4 CZY BK7, SOCZEWKI ASFERYCZNE ?

od 100 do 300 zł

Biorąc pod uwagę podstawowe kwestie dotyczące elementów składowych lornetki, ile trzeba minimalnie zapłacić aby zakupiony model stał się źródłem satysfakcji, a nie irytacji? Najtańsze lornetki można kupić w przedziale cenowym między 100 zł a 300 zł. Trzeba mieć jednak świadomość, że w tej cenie można dostać najbardziej podstawowy typ lornetki. Poprawna jakość widzenia, dobre działanie mechaniki – to zdaje się wszystko, czego można oczekiwać po lornetce kupionej w tej cenie. Ponad to w przedziale cenowym od 100 zł do 200 zł nastawmy się też raczej na małe lornetki kompaktowe. W pełnowymiarowe musimy zainwestować nieco więcej funduszy.

BAK4 vs BK7od 300 do 500 zł

Jeżeli na zakup chcemy przeznaczyć 300 zł i więcej, warto rozejrzeć się za lornetką z dodatkowymi funkcjami, jak np. wodoszczelność. Te nieco droższe modele będą też zrobione ze szkła lepszej jakości (BAK-4 zamiast BK7). Powłoki antyrefleksyjne na pryzmatach i soczewkach zapewniają większy komfort użytkowania, ale mocno wpływają też na cenę. Tańsze wersje będą zaopatrzone w powłoki jedynie w najbardziej kluczowych miejscach, droższe lornetki będą miały powłoki na całej powierzchni soczewek i pryzmatów (technologia Fully Multi Coated).

od 500 do 1000 zł

Jako kolejny szacunkowy przedział cenowy obrać można 500 – 1000 zł. W lornetkach tego typu uzyskamy doskonałe rezultaty wizualne, a sam sprzęt będzie znacznie bardziej trwały niż omawiany we wcześniejszych widełkach cenowych. Wraz z ceną zwiększa się jakość użytych materiałów, poprawia się też całościowy projekt lornetki. W praktyce oznacza to znacznie większą precyzję i płynność pracy. W tej cenie można nabyć lornetkę naprawdę wysokiej jakości, zaś ewentualne usterki spowodowane są raczej niezwykle rzadkimi wadami produkcyjnymi niż jakimikolwiek brakami w projekcie modelu.

1000 zł – oraz droższe

W okolicach ceny 1000 zł i więcej można kupić sprzęt, który spełni oczekiwania nawet najbardziej wymagających użytkowników. W lornetkach w tym przedziale cenowym transmisja światła i odwzorowanie kolorów jest na poziomie 90% lub większym. W efekcie daje to znacznie lepszy kontrast i rozdzielczość obrazu.

To nie wszystko. Zmiana geometrii obrazu i mniejsza ostrość na brzegach pola widzenia, które występują w tańszych modelach, mogą być korygowane przez lornetki z górnego przedziału cenowego. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu zaawansowanych układów soczewek o specjalnych kształtach, takich jak soczewki asferyczne. Najdroższe lornetki radzą sobie też z innym problemem – aberracją chromatyczną, czyli anomaliami kolorystycznymi. Jest to możliwe dzięki zamontowaniu obiektywów wieloelementowych oraz szkła ED (niskodyspersyjnego).

Wspomniane powyżej podzespoły są bardzo kosztowne, a na dodatek ich zastosowanie wymaga naprawdę dobrej pracy na poziomie projektu. Im więcej elementów, tym więcej powierzchni, które trzeba pokryć powłokami antyrefleksyjnymi najwyższej jakości. Wszystko to rzecz jasna ma odzwierciedlenie w cenie modeli z najwyższej półki cenowej.

WIELKOŚĆ  i UKŁAD MAJĄ ZNACZENIE:

Niezależnie od jakości sprzętu i zastosowanych rozwiązań, duży wpływ na cenę mają również wielkość obiektywu oraz układ lornetki.

Lornetki dachowe (z ang. roof) są droższe od lornetek typu porro nawet dwukrotnie. Chociaż obie zapewniają tą samą jakość obrazu, to lornetka dachowa jest wygodniejsza w użyciu pod każdym innym względem. Oba rodzaje lornetek – porro i dachowe – omówię szerzej w dalszej części tego materiału.

Jeżeli zaś chodzi o relację obiektywu do ceny, to zasada jest prosta: im większy obiektyw, tym droższa lornetka. Różnica w cenie między obiektywem 50mm a – dajmy na to – 32 mm może sięgać nawet jednej trzeciej ceny produktu. Znacznie mniejszy wpływ na cenę (około kilku procent) ma maksymalne powiększenie.

Podsumowując, na cenę lornetki wpływ ma wiele czynników: zastosowanie (lub nie) powłok antyrefleksyjnych, jakość materiałów i trwałość urządzenia, wielkość obiektywu oraz układ lornetki. Dokonując zakupu warto więc dobrze przemyśleć swój budżet i wybrać te rozwiązania, które są dla nas najważniejsze.

LORNETKA – TYPY, PRYZMAT PORRO CZY DACHOWY – ROOF?

Podstawową różnicę dzieląca lornetki na modele porro oraz roof (znane u nas jako dachowe) stanowi kwestia układu ich pryzmatów. Czym są owe, kluczowe dla tego podziału pryzmaty? Są to bryły wykonane z przeźroczystego materiału, posiadające co najmniej dwie ściany płaskie nachylone do siebie pod kątem. Są one używane w optyce do zmiany kierunku biegu fal świetlnych. Występowanie zjawiska całkowitego wewnętrznego odbicia sprawia, że idealnie odbijają światło. Stąd też pryzmaty znalazły zastosowanie między innymi w budowie lornetek.

Lornetka Porro vs DachowaZostawmy jednak monotonne wykłady z fizyki i przejdźmy do meritum, czyli jak wyglądają w przekroju elementów składowych oba typy lornetek. Jak widać na załączonej grafice, zarówno części sekcji okularów jak i obiektywów nie różnią się w układzie w znaczny sposób. Uwagę zwracają od razu części środkowe, zawierająca pryzmaty ułożone względem siebie w określony sposób. W przypadku lornetek typu porro układ ten wymusza określony – tradycyjny – kształt lornetki pochodzący z drugiej połowy XIX wieku.

W tym miejscu u wielu osób zapewne rodzi się pytanie. Dlaczego projektanci pierwszych lornetek zastosowali tak specyficzny układ, wymuszający zarazem dość dziwny kształt całej konstrukcji? Czy nie można było od razu zastosować prostego układu typu dachowego? Odpowiedź niesie tu wspominane już kilka linijek wyżej zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia światła, powstające przy odpowiednim ułożeniu względem siebie i wiązki światła pryzmatów. Człowiek odkrył naturalne zjawisko fizyczne, które bez potrzeby dalszych eksperymentów czy ponoszenia większych kosztów elementów optyki dawało określony efekt. Oparte na tym projekcie lornetki produkowane są do dziś.  Świadczy to bez wątpienia o tym, że pewne genialne w prostocie rozwiązania trudno zastąpić. Co warto jeszcze dodać, to że bieg światła wewnątrz pryzmatów układu porro nie powoduje przesunięć fazowych, które mogłyby niekorzystnie wpływać na rozdzielczość obrazu. Wszystko to sprawia, iż lornetki typu porro oferują bardziej kontrastowy i jaśniejszy obraz względem modeli dachowych w zbliżonej cenie.

lornetka dachowa i porroDlaczego więc mając tak doskonałe w swojej prostocie rozwiązanie jak układ pryzmatów porro poszukiwano dla niego alternatywy? Wynikło to zapewne ze sporej niedoskonałości konstrukcji obudowy wymuszonej owym specyficznym ustawieniem pryzmatów. Człowiek z natury zwykle dąży do poprawy ergonomii oraz prób udoskonalania elementów, które budzą jego zastrzeżenia użytkowe. Wprowadzenie projektu lornetek z układem typu dachowego pozwoliło na zastosowanie bardziej zwartej i poręcznej obudowy, gdzie obiektyw i okular znajdują się w jednej linii. Modele dachowe, o analogicznych parametrach optycznych do modeli porro, są dzięki temu znacznie węższe i mniejsze. Ponadto posiadają one wewnętrzny system ogniskowania, gdzie jedyny zewnętrzny element ruchomy stanowi pokrętło regulacji ostrości. Stanowi to znaczne usprawnienie techniczne względem modeli porro, w których występuje system zewnętrzny z ruchomym mostkiem okularów.

Lornetki typu dachowego dzięki ich budowie można w łatwy sposób uczynić wodoszczelnymi. Są one równie dużo bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne wpływające często na poprawną pracę optyki. Dlatego też najczęściej to właśnie modele dachowe znajdują zastosowanie jako lornetki wojskowe, myśliwskie czy turystyczne. Doceniane są wszędzie tam gdzie liczy się kompaktowość, odporność na wilgoć oraz brud, a także duża wytrzymałość konstrukcji.

Jak to jednak bywa w życiu, wszystko ma swoją określoną cenę. Aby układ typu dachowego dorównywał jakością optyce układu porro, producenci lornetek zmuszeni są stosować w nim kosztowne powłoki dielektryczne. Jest to niezbędne dla uzyskania transmisji światła porównywalnej z transmisją z pryzmatów porro. Kolejne koszta pojawiają się w związku z  występującym w układzie dachowym przesunięciem fazowym (wynik rozbicia wiązki światła na dwie o różnej długości fali, a następnie ich ponownym połączeniu w jedną na wyjściu z układu), które skutkują wygaszeniem części widma. Ma to negatywny wpływ na kontrastowości obrazu i jego rozdzielczość. Do rozwiązanie tego problemu stosuje się specjalne powłoki z korekcją fazową, które niestety nie należą do tanich.

Całości dopełnia znacznie trudniejszy proces montażu oraz poprawnego ustawienia względem siebie pryzmatów dachowych. W wyniku powyższych licznych kosztów dodatkowych, lornetka typu roof jest zwykle dwukrotnie droższa od oferującej takie same parametry optyczne lornetki porro. Pomimo tego, modele dachowe z uwagi na swoje poza-optyczne cechy użytkowe posiadają współcześnie bardzo silną pozycje na rynku.

5 odpowiedzi
  1. Mario
    Mario says:

    Jak ktoś zamierza zabierać lornetkę w teren na jakiś survival, spływy kajakowe itp. to tylko i wyłącznie jakiś model dachowy – roof. Może i pryzmat porro wychodzi dużo taniej, ale sprzęt terenowy musi być solidny i odporny na uszkodzenia.

    Odpowiedz
    • Siwy
      Siwy says:

      Bez przesady 😛 Co ty chcesz tą lornetką drewno do kominka rąbać? 😉 Sporo czasu juz posiadam Bushnell H2O 12×42 Porro, nie jedno ze mną przeszła i jest w idealnym stanie. Nie bardzo wiem czym ma ustępować w terenie odpowiednikowi dachowemu. Posiada: szkła BAK-4, powłoki antyrefleksyjne Multi Coated, wodoodporna, gumową osłonę amortyzującą niefortunne kontakty z podłożem. Jedyna różnica jaką widzę to cena – moją kupisz za 500-600zł a odpowiadająca jej parametrom lornetka dachowa – np. tego samego producenta to wydatek min. 1000zł. No i zapewniam ciebie, że jak lornetka spadnie z większej wysokości lub popływa dłużej w jeziorze to i tak układ dachowy jej nie uratuje przed wizytą w serwisie 😛

      Odpowiedz
      • Mario
        Mario says:

        Po pierwsze primo gabaryty. Po drugie primo waga. Po trzecie primo, w podobnej cenie do twojego Bushnell H2O 12×42 Porro dostaniesz przykładowo tego samego producenta, poręczniejszy model dachowy 8×42. A nie od dziś wiadomo, że to idealne zestawienie powiększenia do średnicy obiektywu. No więc gdzie tu widzisz prawie 2 razy wyższą cenę?

        Odpowiedz
  2. Carlos
    Carlos says:

    Z tymi lornetkami z pryzmatami w układzie dachowym to trochę jak z iPhonami. Jest duże grono zwolenników, które nie wyobraża sobie powrotu do modeli porro i jest cała reszta, która nie dostrzega wystarczających zalet lornetek roof aby zapłacić za nie dużo więcej.

    Odpowiedz
    • Mario
      Mario says:

      Haha. A może zwyczajnie jest tak, że jakość iPhonów i dachówek kwestionują głownie ci co obu nigdy nawet w rękach nie mieli? 😛

      Odpowiedz

Zostaw Komentarz:

Chcesz dołączyć do rozmowy?
Zostaw poniżej swój komentarz!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *